Ontslag op staande voet wegens meenemen fruit houdt geen stand

Volgens het Gerechtshof Arnhem-Leeuwaarden is een werknemer die meerdere stukken fruit uit een fruitkist van de werkgever meenam, ten onrechte op staande voet ontslagen.

Wat is er aan de hand in deze zaak?

Werkgever stelt kosteloos fruit beschikbaar aan haar werknemers. Na werktijd heeft werknemer meerdere stukken fruit uit de fruitkist meegenomen in papieren tasjes. Werkgever kwalificeerde dit als diefstal en heeft werknemer op staande voet ontslagen. Daarbij verwees de werkgever naar haar interne zero tolerance beleid.

Oordeel van het Hof

Volgens het Hof was het gedrag van werknemer oncollegiaal, maar leverde dit geen dringende reden op voor ontslag op staande voet op. Daarbij acht het Hof het volgende van belang:

• Het fruit was juist bedoeld om gratis door werknemers te worden gepakt. Werkgever had bovendien onvoldoende duidelijk gemaakt welke grenzen daarbij golden. Er was geen expliciete regel waaruit bleek hoeveel fruit werknemers mochten meenemen. Ook was niet kenbaar gemaakt dat het meenemen van meerdere stukken fruit verboden was en evenmin dat overtreding van deze regel tot ontslag op staande voet kon leiden.
• Ook de verwijzing naar het huishoudelijk reglement hielp werkgever niet. Daarin stond dat werknemers geen afgeschreven goederen mochten meenemen, maar volgens het Hof is dat niet vergelijkbaar met het meenemen van fruit. Afgeschreven goederen waren oorspronkelijk bestemd voor verkoop, terwijl het fruit juist gratis aan werknemers ter beschikking werd gesteld.
• Het Hof stelt dat werknemer had moeten begrijpen dat het niet de bedoeling was om een aanzienlijk deel van de fruitvoorraad mee te nemen. Het gedrag van werknemer was daarom oncollegiaal. Dat betekent echter nog niet dat de zwaarste arbeidsrechtelijke sanctie gerechtvaardigd was. Volgens het Hof had een minder vergaande maatregel, zoals een waarschuwing, meer voor de hand gelegen.
• Bij dit oordeel betrekt het Hof ook de persoonlijke omstandigheden van werknemer. Werknemer vastte vanwege de ramadan en wilde het fruit daarom later op de dag eten. Daarnaast werkte werknemer voornamelijk in het weekend, terwijl de fruitvoorraad vaak al op maandag werd aangevuld en vervolgens grotendeels verdwenen was voordat hij weer aanwezig was. Dit rechtvaardigt het meenemen van een aanzienlijk deel van de fruitvoorraad niet, maar kleurt volgens het Hof wel de ernst van het gedrag.

Het ontslag op staande voet houdt daarom geen stand. Werkgever moet aan werknemer een vergoeding wegens onregelmatige opzegging, een transitievergoeding en een billijke vergoeding van € 7.500 bruto betalen.

Advies voor werkgevers

Deze uitspraak laat zien dat een beroep op een zero tolerance beleid niet altijd voldoende is voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet. Voor werkgevers is van belang dat duidelijk is welk gedrag verboden is, welke grenzen gelden en welke sanctie op overtreding kan volgen.

Leg gedragsregels daarom concreet en schriftelijk vast. Als bepaald gedrag tot ontslag op staande voet kan leiden, moet dit voor werknemers voldoende kenbaar zijn. Bij onduidelijke of onvolledige regels ligt een waarschuwing of andere minder vergaande maatregel eerder voor de hand dan ontslag op staande voet.